İlk Psikoterapi Seansında Ne Olur? İlk Görüşmeye Gelmeden Önce Bilmeniz Gerekenler

İlk Psikoterapi Seansında Ne Olur? İlk Görüşmeye Gelmeden Önce Bilmeniz Gerekenler

Psikoterapiye başlamaya karar vermek birçok kişi için önemli bir adımdır. Bununla birlikte, ilk görüşme öncesinde akla pek çok soru gelebilir. İlk psikoterapi seansında ne konuşulur? Terapist hangi soruları sorar? İlk görüşmede her şeyi anlatmak zorunda mıyım? Kendimi ifade etmekte zorlanırsam ne olur? Bu soruların tamamı oldukça doğaldır. Çünkü daha önce psikoterapi deneyimi yaşamamış biri için ilk görüşme belirsiz ve zaman zaman kaygı uyandırıcı görünebilir. Oysa ilk psikoterapi seansı, sizi yargılamak ya da hızlı çözümler üretmek için yapılan bir görüşme değildir. Aksine, terapist ile danışanın birbirini tanımaya başladığı, terapi sürecinin temellerinin atıldığı ve birlikte nasıl çalışılacağının değerlendirildiği ilk adımdır.

Bu yazıda ilk psikoterapi seansının nasıl geçtiğini, ilk görüşmede hangi konuların ele alınabileceğini, terapistin neleri değerlendirdiğini ve psikoterapiye başlamadan önce bilmeniz gereken temel noktaları ayrıntılı olarak ele alacağız.

İlk Psikoterapi Seansı Nedir?

İlk psikoterapi seansı, terapi sürecinin başlangıç görüşmesidir. Bu görüşmede terapist, terapiye başvurma nedeninizi anlamaya ve yaşadığınız güçlükleri daha geniş bir çerçevede değerlendirmeye çalışır. Birçok kişi ilk görüşmeye gelirken “Acaba doğru şeyleri söyleyebilecek miyim?” ya da “Nereden başlamalıyım?” diye düşünebilir. Aslında bunun doğru ya da yanlış bir yolu yoktur. Psikoterapi bir sınav değildir ve ilk görüşmede mükemmel bir şekilde kendinizi anlatmanız beklenmez. Terapist için önemli olan, sizi kendi yaşam öykünüz, ilişkileriniz, güçlü yönleriniz ve yaşadığınız güçlükler içerisinde anlamaya başlamaktır.

İlk görüşme aynı zamanda sizin de terapistin çalışma biçimini tanıyabileceğiniz bir fırsattır. Kendinizi onun yanında ne kadar rahat hissettiğiniz, terapi sürecine dair aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve terapötik ilişkinin ilk adımlarının oluşması bu görüşmenin önemli parçalarındandır.

İlk Psikoterapi Seansının Amacı Nedir?

İlk görüşmenin temel amacı, terapiye başvurma nedeninizi anlamak ve psikoterapi sürecinin sizin ihtiyaçlarınıza uygun şekilde planlanabilmesi için kapsamlı bir psikolojik değerlendirme yapmaktır. Bu değerlendirme yalnızca bugün yaşadığınız güçlüklerle sınırlı değildir. Terapist, gerekli gördüğü ölçüde;

• terapiye başvurma nedeninizi,
• yaşadığınız güçlüklerin ne zamandır devam ettiğini,
• günlük yaşamınızı nasıl etkilediğini,
• yaşam öykünüzü,
• önemli ilişki deneyimlerinizi,
• aile yaşantınızı,
• eğitim ve çalışma yaşamınızı,
• daha önce aldığınız psikolojik veya psikiyatrik destekleri,
• terapiye ilişkin beklentilerinizi

anlamaya çalışabilir.

Her danışanın yaşam öyküsü farklı olduğu için ilk görüşmenin içeriği de kişiye göre değişebilir. Bu nedenle terapist her danışana aynı soruları sormaz ya da aynı sırayı takip etmez. İlk psikoterapi seansı, danışanı belirli kalıplara yerleştirmekten çok, onun yaşamını kendi bağlamı içinde anlamaya yönelik profesyonel bir değerlendirme sürecidir.

İlk Psikoterapi Seansında Hangi Sorular Sorulabilir?

İlk görüşmede terapist, sizi daha iyi tanıyabilmek amacıyla farklı konular hakkında sorular yöneltebilir. Bu soruların amacı sizi sorgulamak ya da yargılamak değildir. Amaç, yaşadığınız güçlükleri daha doğru anlayabilmek ve terapi sürecini buna göre planlayabilmektir.

İlk psikoterapi seansında aşağıdaki gibi sorularla karşılaşabilirsiniz:

• Bugün sizi terapiye getiren en önemli neden nedir?
• Yaşadığınız güçlük ne zamandır devam ediyor?
• Bu durum günlük yaşamınızı nasıl etkiliyor?
• Daha önce psikolojik destek veya psikoterapi deneyiminiz oldu mu?
• Daha önce psikiyatri değerlendirmesi aldınız mı ya da herhangi bir psikiyatrik tedavi gördünüz mü?
• Hayatınızda sizin için önemli dönüm noktaları nelerdi?
• Aile ilişkilerinizi nasıl tanımlarsınız?
• Yakın ilişkilerinizde sizi zorlayan durumlar oluyor mu?
• Bu terapi sürecinden beklentiniz nedir?

Bu sorular her danışana aynı sırayla yöneltilmez. Terapist, görüşmenin akışına ve danışanın ihtiyaçlarına göre farklı alanlara odaklanabilir. Bazen ilk görüşmede yalnızca terapiye başvurma nedeniniz ayrıntılı şekilde ele alınırken, bazı durumlarda yaşam öykünüz hakkında daha kapsamlı konuşulabilir. Önemli olan, ilk görüşmede bütün yaşamınızı eksiksiz anlatmanız değil; terapistin sizi anlamaya başlayabileceği güvenli bir iletişim zemininin oluşmasıdır.

İlk Seansta Her Şeyi Anlatmak Zorunda mıyım?

Hayır. Psikoterapiye ilk kez başlayan birçok kişi, ilk görüşmede yaşamındaki tüm olayları ayrıntılarıyla anlatması gerektiğini düşünebilir. Oysa psikoterapi böyle işleyen bir süreç değildir. İlk psikoterapi seansında yaşam öykünüzün her ayrıntısını paylaşmanız beklenmez. Bazı kişiler ilk görüşmede kendilerini rahatlıkla ifade edebilirken, bazı kişiler için terapiste güven duymak ve kişisel deneyimlerini paylaşabilmek zaman alabilir. Her iki durum da tamamen doğaldır.

Psikoterapi, kişinin kendisini hazır hissettiği ölçüde ilerleyen bir süreçtir. Terapist, sizi belirli bir hızda konuşmaya zorlamaz ya da paylaşmak istemediğiniz konular hakkında baskı kurmaz. Zaman içinde terapötik ilişki geliştikçe birçok kişi kendisini daha rahat ifade etmeye başlar. Bu nedenle ilk görüşmede “Her şeyi anlatamadım.” düşüncesi kaygı yaratmamalıdır. Psikoterapi tek seanstan oluşan bir görüşme değil, zaman içinde derinleşen profesyonel bir süreçtir.

İlk Görüşmede Tanı Konulur mu?

Bu soru psikoterapiye başlamayı düşünen kişilerin en sık merak ettiği konuların başında gelir. Öncelikle önemli bir noktayı belirtmek gerekir. Türkiye’de ruhsal hastalıklara ilişkin tıbbi tanı koyma yetkisi psikiyatri uzmanı hekimlere aittir. Yani bir klinik psikolog, psikolog ya da psikolojik danışman size tanı koyamaz. Tanı koymak psikoterapistinizin görevi değildir. Bunun için psikiyatri hekiminize başvuru yapmanız gerekir. İlk görüşmede psikoterapist; terapiye başvurma nedeninizi, yaşadığınız güçlükleri, bunların günlük yaşamınıza etkisini, yaşam öykünüzü ve terapi beklentilerinizi kapsamlı bir şekilde değerlendirmeye çalışır. Bu değerlendirme, psikoterapi sürecinin nasıl planlanacağına ilişkin klinik bir çerçeve oluşturulmasına yardımcı olur.

Bazı durumlarda yaşanan belirtilerin tıbbi açıdan da değerlendirilmesi gerekebilir. Böyle durumlarda psikoterapist, gerekli gördüğünde bir psikiyatri uzmanına başvurmanız konusunda bilgilendirme yapabilir ve uygun yönlendirmede bulunabilir.

İlk Psikoterapi Seansı Ne Kadar Sürer?

Psikoterapi seanslarının süresi, terapistin çalışma yaklaşımına ve hizmet verilen kuruma göre değişiklik gösterebilir. Genel olarak bir psikoterapi seansı 45 ile 60 dakika arasında planlanmaktadır. Bazı terapistler ilk değerlendirme görüşmesine biraz daha fazla zaman ayırabilir. Bunun nedeni, terapi sürecinin sağlıklı şekilde planlanabilmesi için danışanın yaşam öyküsünü ve başvuru nedenini daha ayrıntılı değerlendirme ihtiyacıdır. Seans süresi konusunda en doğru bilgiyi, psikoterapiye başlamadan önce terapistinizden öğrenebilirsiniz.

İlk Psikoterapi Seansına Hazırlanmak Gerekir mi?

Psikoterapiye başlamadan önce özel bir hazırlık yapmanız gerekmez. Bununla birlikte bazı kişiler, terapiye gelmeden önce yaşadıkları güçlükleri not almanın görüşme sırasında kendilerini daha rahat ifade etmelerine yardımcı olduğunu ifade etmektedir.

İsterseniz aşağıdaki sorular üzerine önceden düşünebilirsiniz:

• Psikoterapiye başvurmama neden olan temel konu nedir?
• Günlük yaşamımda beni en çok zorlayan durumlar hangileri?
• Bu güçlükler ne zamandır devam ediyor?
• Psikoterapi sürecinden beklentim nedir?
• Hayatımda değişmesini istediğim alanlar neler?

Bu sorular üzerine düşünmek faydalı olabilir; ancak bunları önceden hazırlamanız ya da not almanız zorunlu değildir. İlk görüşmede kendinizi doğal bir şekilde ifade etmeniz yeterlidir.

İlk Seansta Terapist Tavsiye Verir mi?

Psikoterapi hakkında en yaygın yanlış inanışlardan biri, terapistin ilk görüşmede danışana ne yapması gerektiğini söyleyeceği düşüncesidir. Oysa psikoterapinin amacı  tavsiye vermek değildir.İlk görüşmede terapist öncelikle sizi anlamaya çalışır. Çünkü yaşadığınız güçlüklerin neden ortaya çıktığını, hangi koşullarda sürdüğünü ve yaşamınızı nasıl etkilediğini anlamadan sağlıklı bir terapi planı oluşturmak mümkün değildir. Terapistiniz hiçbir zaman size bir tavsiye, öneri vermez, bence şunu yap demez, bu etik değildir.

Bazı durumlarda terapist süreçle ilgili bilgilendirmeler yapabilir, psikoeğitim verebilir. Ancak psikoterapinin temel amacı hazır çözümler sunmak ya da danışan adına karar vermek değildir. Psikoterapi; kişinin kendi duygu, düşünce ve davranış örüntülerini fark etmesine, yaşadığı güçlükleri anlamlandırmasına ve zaman içinde kendi kaynaklarını daha etkin kullanabilmesine eşlik eden profesyonel bir süreçtir.